Znaczenie pasów kwietnych w rolnictwie.
III edycja konferencji. Podsumowanie.

pasy kwietne; ugory miododajne

Dnia 3 grudnia 2020 roku odbyła się konferencja pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Wielkopolskiego, zorganizowana przez Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk (IŚRiL PAN) i Stowarzyszenie Demeter Polska pt. „Znaczenie pasów kwietnych w rolnictwie (III)”. Była to już trzecia konferencja z tego cyklu. Partnerami w jej organizacji były: Lokalna Grupa Działania Gościnna Wielkopolska, Gmina Piaski, Fundacja im. Stanisława Karłowskiego, Fundacja „Kwietna” i firma „Łąki kwietne”, a patronat medialny objęły „Bez Pługa” i „Farmer”. W tym roku konferencja odbyła się w formie online.

 

Organizacją konferencji zajmował się Komitet Organizacyjny w składzie: Paweł Bietkowski (przewodniczący, Stowarzyszenie Demeter Polska) oraz pracownicy IŚRiL PAN: mgr inż. Krzysztof Janku, dr hab. Krzysztof Kujawa, prof. IŚRiL, dr inż. Mostefa Mana i dr hab. Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska, prof. IŚRiL.

Tak jak w latach ubiegłych, za cel konferencji obraliśmy upowszechnianie wiedzy o badaniach i stosowaniu pasów kwietnych w Europie oraz przedstawienie wyników badań przeprowadzonych przez nasz instytut.

W konferencji udział wzięło około 320 osób, spośród których największą grupę stanowili doradcy rolniczy oraz rolnicy (około 39%), osoby prywatne (przypuszczalnie w części także reprezentujący sektor rolniczy – około 31%) i naukowcy (ok. 12%). W konferencji uczestniczyli także przedstawiciele urzędów, w tym honorowego patrona – Urzędu Marszałka Województwa Wielkopolskiego, organizacji pozarządowych, pszczelarzy, mediów i organów ochrony przyrody.

 

cosmos flowers, flowers, meadow
pasy kwietne, zrównoważone rolnictwo, agroekologia, zapylacze

Zgodnie z wcześniej ustalonym programem, konferencja składała się z dziewięciu referatów, w tym przetłumaczonego na język polski wykładu gościa specjalnego – dr. Bena Woodcocka z Centre for Ecology and Hydrology z Wielkiej Brytanii, gdzie pasy kwietne są od wielu lat stosowane w ramach programów rolno-środowiskowych. W referacie otwierającym konferencję dr hab. Krzysztof Kujawa (IŚRiL PAN) przedstawił problemy ze stosowaniem pestycydów w rolnictwie, koncentrując się na negatywnych ubocznych skutkach środowiskowych. Po nim swój referat dotyczący brytyjskich doświadczeń w stosowaniu pasów kwietnych oraz badań prowadzonych w tym kraju przedstawił gość specjalny, dr Ben Woodcock. Następne pięć referatów dotyczyło wyników badań prowadzonych przez zespół badawczy IŚRiL PAN, we współpracy z pracownikami IOR-PIB oraz Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, w roku 2019 w Juchowie. Po przerwie uczestnicy obejrzeli wykład dr Małgorzaty Tartanus i zespołu z Instytutu Ogrodnictwa o stosowaniu pasów kwietnych i upraw współrzędnych w sadach, a konferencję zakończył bardzo oczekiwany referat wygłoszony przez Panią Barbarę Możaryn z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który dotyczył stanu przygotowań kolejnej odsłony polityki rolnej, a w tym – pozycji pasów kwietnych i zadrzewień śródpolnych. Dowiedzieliśmy się z niego, że zarówno pasy kwietne, jak i zadrzewienia, znalazły się wśród proponowanych do wsparcia finansowego działań, co jest wiadomością bardzo optymistyczną.

Referaty przedstawione podczas konferencji spotkały się z bardzo dużym zainteresowaniem. Uczestnicy, z wykorzystaniem konferencyjnego chata, zadali znacznie ponad 100 pytań. Na część z nich autorzy referatów odpowiedzieli od razu, a na część – zapisanych na chacie – odpowiemy w późniejszym terminie (na przełomie grudnia i stycznia), po przesłaniu pytań do poszczególnych wykładowczyń i wykładowców.

Podsumowanie i wnioski

  1. Przebieg konferencji wykazał, że zainteresowanie tematyką pasów kwietnych rośnie. Bardzo cieszy liczny udział doradców rolno-środowiskowych. Sądzę, że liczny udział w konferencji oraz duże zaangażowanie się uczestników konferencji podczas zadawania pytań wskazuje, że pasy kwietne budzą zainteresowanie a nastawienie do nich przynajmniej u części interesariuszy jest bardzo pozytywne.
  2. Wykład dr Bena Woodcocka (tak jak i wykłady gości specjalnych w poprzednich latach) wykazał, że „know-how” dotyczące wykorzystania półnaturalnych obrzeży pól, w tym pasów kwietnych, jest już bardzo obszerne. Szczegółowość zebranych danych umożliwia zrozumienie mechanizmów ekologicznych, stanowiących podstawę wykorzystania pasów kwietnych w ekologicznej intensyfikacji rolnictwa.
  3. Niezwykle ważnym wnioskiem z wielkoskalowego (1 000 ha) eksperymentu przedstawionego także w referacie dr Woodcocka jest możliwość zwiększenia dochodowości gospodarstwa dzięki wykorzystaniu usług ekosystemowych (zapylanie roślin i zwalczanie szkodników upraw) świadczonych przez półnaturalne obrzeża pól uprawnych (w tym także pasy kwietne). Oznacza to, że ochrona przyrody za pomocą kształtowania krajobrazu, wspomaga prowadzenie gospodarstwa także od strony ekonomicznej.
  4. Badania nad pasami kwietnymi, prowadzone przez zespół IŚRiL PAN, IOR-PIB i UPP w roku 2019 w Juchowie wykazały, że nawet jednoroczne, czyli krótkotrwałe pasy kwietne, stanowią skuteczny środek wzmacniania korzystnych dla rolników mechanizmów opartych na różnorodności biologicznej, np. biologicznej kontroli szkodników upraw.
  5. Pasy kwietne, a także uprawy współrzędne stanowią bardzo wartościowy sposób zwiększenia różnorodności biologicznej w sadach (zob. referat dr Małgorzaty Tartantus i współpracowników), co świadczy o tym, że także w sadownictwie pasy kwietne mają szansę na powszechne wykorzystanie.
  6. Na obecnym etapie istnieją duże szanse, że w końcu także w Polsce wsparcie finansowe uzyskają rolnicy, którzy zechcą urozmaicić swoje pola zadrzewieniami śródpolnymi lub pasami kwietnymi, co powinno stanowić krok ku odwróceniu niepokojących od dawna trendów zmniejszania się różnorodności biologicznej na terenach rolniczych (zob. referat p. Barbary Możaryn).

Opracowanie: Krzysztof Kujawa

Przewiń do góry