Konferencja „Znaczenie pasów kwietnych w rolnictwie (II)” pod Patronatem Honorowym Marszałka Województwa Wielkopolskiego, Szelejewo Drugie

pasy kwietne, mieszanki nasion, ugory miododajne

Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk (IŚRiL PAN) wraz z Fundacją Demeter-Polska zorganizował drugą – w zamierzeniu coroczną – konferencję dotyczącą tematyki pasów kwietnych. Partnerami byli: Lokalna Grupa Działania Gościnna Wielkopolska, Gmina Piaski, Fundacja im. Stanisława Karłowskiego, Fundacja „Kwietna” i firma ŁĄKI KWIETNE. Patronat honorowy nad konferencją objął Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak, a patronami medialnymi były: portal „Bez Pługa” oraz miesięcznik „Pszczelarstwo”. Z ramienia IŚRiL PAN organizatorem był dr hab. Krzysztof Kujawa, a z Fundacji Demeter-Polska – jej prezes, mgr inż. Paweł Bietkowski.

Wprowadzanie pasów kwietnych to uznane w kilku krajach Europy narzędzie podnoszenia poziomu różnorodności biologicznej agrocenoz, a tym samym wzmacniania mechanizmów kontroli biologicznej szkodników upraw. Celem konferencji tegorocznej, tak jak w ubiegłym roku zorganizowanej w zespole pałacowo-parkowym w Szelejewie, było upowszechnianie wiedzy o stosowaniu pasów kwietnych w Europie oraz zaprezentowanie wyników badań realizowanych przez nasz instytut we współpracy z Fundacją im. Stanisława Karłowskiego i z gospodarstwem biodynamicznym z Juchowa (www.juchowo.org), przy udziale dr hab. Jolanty Kowalskiej z Instytutu Ochrony Roślin-Państwowego Instytutu Badawczego i dr. Pawła Sienkiewicza z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

W konferencji udział wzięły 53 osoby, w tym naukowcy, samorządowcy, rolnicy oraz przedstawiciele Wielkopolskiego Parku Narodowego i Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego, a także innych instytucji i stowarzyszeń. Naukowcy reprezentowali uczelnie (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), instytuty Polskiej Akademii Nauk (IŚRL PAN i Instytut Ochrony Przyrody PAN) oraz państwowe instytuty badawcze (Instytut Aklimatyzacji i Hodowli Roślin – PIB, Instytut Ochrony Roślin i Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB, oraz Instytut Ogrodnictwa – PIB).

Program konferencji składał się dziewięciu referatów, w tym wykładu gościa specjalnego – dr. Jeroena Schepera Uniwersytetu w Wageningen w Holandii, w której od wielu lat stosuje się kwietne pasy. W referacie otwierającym konferencję dr Anna Kujawa przedstawiła problematykę tzw. zielonej infrastruktury, a po referacie gościa z Holandii, w którym omówił wyniki badań dotyczących zakładania i funkcjonowania pasów kwietnych, uczestnicy konferencji mogli poznać wyniki eksperymentu z pasem kwietnym w Juchowie omówione w pięciu wystąpieniach. Konferencję zamykały: referat p. Barbary Możaryn z Departamentu Płatności Bezpośrednich MRiRW, dotyczący dopłat przewidzianych w przyszłym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz referat p. Karola Podymy o tzw. łąkach kwietnych w miastach.

Dyskusja podsumowująca obfitowała w różne głosy i wypowiedzi, a na zakończenie dr hab. Krzysztof Kujawa przedstawił podsumowanie konferencji:

  1. Przebieg konferencji wykazał, że silne zainteresowanie tematyką pasów kwietnych jest widoczne w różnych kręgach (m.in. sadowników, rolników, naukowców, stowarzyszeń, społeczności miejskich, przedstawicieli samorządów terytorialnych) i potwierdziła ona zasadność stosowania pasów kwietnych w rolnictwie. Przykładem kraju, w którym już od wielu lat stosuje się pasy kwietne, jest Holandia. Pasy kwietne mogą stanowić dobre uzupełnienie tego, co dla struktury krajobrazu rolniczego najważniejsze, czyli zielonej infrastruktury (składającej się z „zielonych” elementów niewykorzystywanych rolniczo, w tym zadrzewień śródpolnych).
  2. Z referatu p. Możaryn z MRiRW wynika, że w ramach przyszłej WPR po 2020 r. duży nacisk zostanie położony na cele środowiskowe i klimatyczne, a interwencje pro-środowiskowe, które będą możliwe do wdrożenia będą mogły stanowić potencjalne źródło wsparcia takich działań jak zakładanie i utrzymywanie pasów kwietnych. Takie wsparcie finansowe jest konieczne, ale – co podkreślał dr Jeroen Scheper – ważna jest także motywacja i świadomość rolników, dlatego istotne będą działania edukacyjnej.
  3. Na podstawie dotychczasowych doświadczeń polskich (czyli projektów badawczych realizowanych przez IŚRiL PAN) i zagranicznych można sądzić, że z dwóch celów stosowania pasów kwietnych, czyli (i) zwiększania poziomu różnorodności biologicznej pól uprawnych, oraz (ii) wzmacniania ochrony biologicznej upraw, znacznie łatwiejszy do osiągnięcia jest ten pierwszy. Pozytywnie działają w tym aspekcie nawet krótkotrwałe pasy zbudowane z gatunków jednorocznych (właśnie takie w latach 2018-2019 badał IŚRiL PAN). Cel drugi jest możliwy do osiągnięcia, ale wymaga stosowania pasów wieloletnich oraz staranności w doborze gatunków roślin i prowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych. Wówczas takie pasy mogą zwiększać zyski rolników.
  4. Pasy kwietne powinny być planowane jako elementy wieloletnie. Pasy jednoroczne trzeba traktować tylko jako uzupełnienie sieci pasów trwałych, złożonych z bylin, gatunków dwuletnich i jednorocznych, gdyż:
    1. pasy złożone z roślin jednorocznych mogą rozwijać się zbyt późno względem potrzeby ochrony roślin uprawnych przed owadami szkodliwymi,
    2. dla części gatunków owadów mogą (w związku z likwidacją takich pasów przed zimą) stawać się pułapką ekologiczną.

Materiały z konferencji

"Zielona infrastruktura w krajobrazie rolniczym"

Anna Kujawa
Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk

"Efektywność pasów kwietnych w Holandii – teoria i praktyka"

Jeroen Scheper
Dutch Ministry of Agriculture, Nature and Food Quality

"Eksperyment w Juchowie"

Krzysztof Kujawa
Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN

Znaczenie pasów kwietnych dla biegaczowatych

Paweł Sienkiewicz
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Wpływ pasów kwietnych na pająki

Maria Oleszczuk
Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN

Wpływ pasów kwietnych na motyle

Dariusz Sobczyk
Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN

"Wspólna Polityka Rolna po 2020 roku – Zielona Architektura"

Barbara Możaryn
Wydział Działań Rolnośrodowiskowych Departament Płatności Bezpośrednich MRiRW

Przewiń do góry